Wie nieuwsgierig is naar de originele Holmes: de klassieke verhalen zijn voor een prikje te krijgen op Amazon UK. Nog geen zeven euro voor 1400 pagina’s Holmes, inclusief de heerlijk gedateerde originele illustraties, echt een koopje. Al kan je ze natuurlijk ook gratis lezen op Project Gutenberg.

Het probleem is natuurlijk niet zozeer dat “groepen burgers” door de wetgeving gemuilkorfd werden, maar wel dat ze een van de laatste dammen was tegen de invloed van machtige lobbygroepen op politieke kandidaten. Daarom zijn de gevolgen van deze beslissing niet te overzien. President Obama heeft het op de website van de New York Times over “a green light to a new stampede of special interest money in our politics.”

Zo is het maar net. Vrijheid van meningsuiting is natuurlijk belangrijk, maar het is een middel om politieke onderdrukking tegen te gaan en geen doel op zich. Wanneer grote bedrijven, lobbygroepen en religieuze groeperingen een vrijgeleide krijgen om hun belangen met een ideologisch sausje te overgieten en over gans Amerika uit te zenden, dan vertekent dit de machtsbalans nog meer in het nadeel van de gewone burger die zulke middelen niet heeft. Bovendien is het maar de vraag waarom geld van bedrijven als een legitieme vorm van meningsuiting wordt gezien. Vrije meningsuiting gaat om de stimulering van een soort open debatcultuur, wanneer er geld bij komt kijken gaat het al snel om chantage.

Het wordt alleszins interessant om te zien welke invloed deze beslissing van het Hooggerechtshof zal hebben op de midterms eind dit jaar.

De voornaamste reden is natuurlijk de nervositeit van de wisselmarkten over de plaats van Griekenland in de eurozone. Dat Griekenland haar economische cijfers vervalste om haar begroting op te smukken heeft nog niemand goed verteerd. Bovendien lijkt het land niet in staat om snel haar begroting te verbeteren: niet meer beschikkend over een eigen monetair beleid en geconfronteerd met een begrotingstekort van bijna 15%, een schuldgraad die richting 130% evolueert en snel stijgende risicopremies [zie afbeelding], lijkt het Griekse verhaal een reeks pijnlijke budgettaire herstructureringen te impliceren. De slabakkende Griekse begroting is immers niet zozeer een conjunctureel fenomeen: schattingen over de zwarte economie zetten Griekenland consequent aan de top van zowel de OESO als de EU (zie bvb. deze studie), daarnaast wordt Griekenland al een tijdlang geplaagd door begrotingstekorten. De crisis uitzieken is dus geen optie, de recessie van 2009 verergerde de situatie enkel en toont nu versneld hoe onhoudbaar ze is.

De Griekse crisis breekt het vertrouwen van speculanten en andere economische actoren in de muntunie: als de Grieken defaulten staat de goede werking van de muntzone op het spel, te meer daar het verdragsrechtelijk onmogelijk is om Griekenland een bail-out aan te bieden. Vandaar dat de dollar, al haar potentiële zwakheden ten spijt, nu opnieuw wat aantrekkelijker wordt als “veilige munthaven” en dus apprecieert.

Een tweede reden die in het artikel genoemd wordt is de appreciatie van de yuan renminbi, de Chinese munt. Mijns inziens is die factor minder belangrijk, althans op lange termijn: de Chinese groei wordt steeds lang op voorhand aangekondigd en is dus vrij voorspelbaar. Bovendien is het een conjunctureel fenomeen, waar de Griekse begroting structureel ziek is.

Maar goed, beide effecten spelen natuurlijk mee en gisteren betaalde je dus slechts ongeveer 1,41$ voor een euro , waar dat op 22 april 2008 nog 1,60$ was. Toch is deze recente appreciatie van de dollar niet genoeg om de enorme waardedaling die de Amerikaanse munt de voorbije tien jaar kende te compenseren. Op 26 oktober 2000 kon een euro immers voor nauwelijks 0,83$ ingeruild worden, begin 2006 was dat nog 1,20$.

Sinds het losbarsten van de financiële crisis is de dollar nog verder weggezakt, voornamelijk door het erg lakse monetair beleid van de FED en het relatief orthodoxe beleid van de ECB. In een recent opiniestuk in de Financial Times legt de Leuvense econoom Paul De Grauwe uit dat dit een herhaling van een jaren ’30-scenario zou kunnen betekenen. Toen deprecieerde de dollar eveneens significant tegenover de Europese munten die de goudstandaard aanhielden, wat de crisis voor deze laatsten verlengde en verergerde doordat hun export onderuit ging. Bovendien had ook de binnenlandse productie van deze gold bloc-landen te lijden onder goedkopere import, wat hen volgens Barry Eichengreen en Douglas Irwin tot protectionistische maatregelen dwong. Wegens hun vasthouden aan de goudstandaard was een depreciatie immers onmogelijk.

Toch is de recente depreciatie van de euro zeker geen goed nieuws. Belangrijk is immers dat het in de huidige context om een vraaggedreven fenomeen gaat, met aan de oorsprong twijfels over de eurozone: omwille van onduidelijkheden over de kredietwaardigheid van een lid van de eurozone vermindert de vraag naar euro, wat haar waarde doet dalen. Het proces dat De Grauwe beschrijft en dat Eichengreen en Irwin verbinden met protectionisme steunt op aanbodsfactoren: door de overvloedigheid van andere munten stijgt de relatieve waarde van een bepaalde munt.

Indien de export van de eurozone gestimuleerd zou worden door een minder inflatiegerichte aanpak van de ECB, zou dit een oplossing kunnen bieden voor het probleem van een overgewaardeerde euro en bij extensie de sluimerende dreiging van protectionisme. De depreciatie van de euro die we nu echter zien, is hoogstens een lichtjes positieve bijwerking van een structureel probleem binnen de eurozone: per saldo gaat het nog steeds om een erg verontrustende evolutie.